
نمیدانم کارل ساگان را میشناسید و با فعالیتهایش آشنا هستید یا خیر، اما این پرسشی بود که او مطرح کرد و در نوشتهای کوتاه از کنار آن گذشت. هر چند این سوال در اصل ساخته و پرداخته ساگان هم نبود. او این پرسش را از اسلاف یونانی خود در بیش از 2000 سال قبل به ارث برده بود و البته از دید من، این پرسش به شیوهها و بیانات گوناگون در طول تاریخ بشریت طرح شده و پاسخ هم داده شده است.
بیایید کمی درباره واژههایی که این پرسش را شکل میدهند بیشتر بدانیم. دنیا چیست؟ کائناتی که خوب است ما درک کنیم کدام است؟ چه اندازهای دارد؟
دنیا که میتوان آن را عالم بزرگ مقیاس (macro cosmos) نامید مجموعهای عظیم و بسیار متنوع شامل همه آن چیزی است که در تصور ما میگنجد. کهکشانها بزرگترین ذرات این دنیا هستند. شاید بتوان آنها را یاختههای اصلی دنیای بزرگ مقیاس خودمان بنامیم. کهکشانها مجموعههایی بزرگ هستند که شامل ستارگان و سحابیها (سازندگان ستارهها) میشوند و البته به جز آنها هر چیز دیگری را در این دنیا در خود جا دادهاند. این سازههای کیهانی بزرگ اندازههایی غیرقابل تصور دارند. مثلا راه شیری که کهکشان خودمان است و ما به همراه منظومه شمسیمان درون آن به سر میبریم کهکشانی متوسط از گونه کهکشانهای مارپیچی است. راه شیری را میتوانید یک بیضی بزرگ فرض کنید که قطر آن بیش از 110 هزار سال نوری است. یعنی برای طی کردن عرض این کهکشان با سرعت نور (بالاترین سرعتی که در دنیای مادی میتوان تصور کرد) باید بیش از 110 هزار سال زمان صرف کرد، اما در دنیایی که ما از آن به عنوان دنیای بزرگ مقیاسمان نام بردیم کهکشانهایی به مراتب بزرگتر از راه شیری هم وجود دارد. کهکشانهای با ابعاد بزرگتر و البته در تعداد بسیار زیاد. امروزه براساس آخرین برآوردهایی که از تعداد کهکشانها داریم بیش از 170 میلیارد (000/000/000/170) کهکشان باید در دنیا وجود داشته باشد. هر چند امروزه این رقم خیلی بیش از این هم اعلام میشود. از سوی دیگر درون هر کهکشان بیش از 100 میلیارد (000/000/000/100) ستاره وجود دارد. این اعداد واقعا نجومی هستند یعنی با یک حساب سرانگشتی متوجه میشویم که در دنیای بزرگ مقیاسی که ما تاکنون قادر به دیدنش هستیم بیش از 000/000/000/000/000/000/000/ 17(17سکتلیون ) ستاره وجود دارد. (حاصل ضرب تعداد ستارگان در تعداد کهکشانها) و البته توجه دارید که گفتم آنچه که تاکنون قابلیت دیدنش را داشتهایم. ما امروزه میدانیم (براساس شواهد کاملا محکم فیزیکی) که مقدار بسیار زیادی ماده در دنیا وجود دارد که ما هنوز آنها را ندیدهایم (دیدن به معنی آشکارسازی با ابزارهای فیزیکی و نجومی) این ماده مرموز که با نام ماده تاریک شناخته میشود بیش از 4 برابر دنیای قابل دیدن ما جرم دارد. یعنی اگر مثلا این ماده تاریک را هم همسان با کهکشانها و ستارههای موجود فرض کنیم بنابراین تعداد ستارگانی که از ماده تاریک ساخته شدهاند بیش از 000/000/000/000/000/000/000/68 (68سکتلیون ) ستاره به رقم بالا اضافه خواهد شد، اما دنیای ما فقط از ستارهها ساخته نشده است. سیارهها، سحابیها، اجرام غیرستارهای دیگر، اتمها و مولکولها و مواد معدنی و آلی دیگر و هزاران و میلیونها ماده و جرم و شکل دیگر این دنیای بزرگ مقیاس را تشکیل دادهاند. سوال این است که آیا توده مغزی ما با جرمی که فقط کمی بیشتر از یک کیلوگرم ماده دارد میتواند چنین دنیای عظیمی را شناسایی کند، آن را درک کند و روابط آن را شناسایی کند؟ آیا ما با چنین مغزی امکان این را داریم که درک صحیحی از دنیای پیرامونمان داشته باشیم؟
بیایید در نخستین بخش از پاسخی که به این پرسش اساسی میدهیم فقط از منظر کمی به آن بپردازیم. مثلا بیایید ببینیم اصلا مغز ما آدمها (به عنوان مهمترین ارگان پردازش و ذخیره اطلاعات) توان دریافت این حجم داده را دارد یا نه.
مغز از مجموعهای از سلولهای عصبی تشکیل شده است. نورونها یا سلولهای عصبی مغز وظیفه دریافت و پاسخدهی به همه دادههای محیط پیرامون را دارد. در مغز ما آدمها در حدود 10 به توان 11 نورون وجود دارد (000/000/000/100).
این سلولهای عصبی همچون مدارهای الکترونیکی هستند که جریان دادهها و انتقالات و تبادلات آنها را میسر میسازند، اما نورونها در انجام این وظیفه مهم تنها نیستند. هر نورون از مجموعهای از رشتههای ریز متصل تشکیل میشود به نام دندریتها. آنها همچون کلیدهای ریزی هستند که نورونها را به شیوههای مختلف و در مدارهای گوناگون به هم دیگر وصل میکنند. این دندریتها هستند که با برقراری اتصال یا قطع کردن جریان عصبی میتوانند همچون صفر و یکهای رایانهای اطلاعاتی را شکل دهند که در مغز ما ثبت میشوند و باقی میمانند یا تحلیل میشوند یا فراموش میشوند و به نیستی میرسند. هر نورون در حدود 1000 دندریت میتواند داشته باشد یعنی مغز ما آدمها در حدود 000/000/000/000/100 (100 تریلیون) دندریت دارد.
حال اگر فرض کنید که هر دندریت شامل یک بیت داده باشد معنی این اعداد این است که مغز ما فقط میتواند 10بهتوان 14 بیت داده را در خود جای دهد. این را مقایسه کنید با تعداد ستارگان عالم... مغز ما کمتر از یک 100 تریلیونیم از کل دنیا را میتواند در خود جا دهد. از آن عجیبتر این که مثلا یک دانه بلور نمک بیش از تمام ظرفیت مغز ما اطلاعات در آن نهفته است. بنابراین به نظر نمیآید که ما بتوانیم حتی بخش کوچکی از دنیا را درک کنیم و آن را تحلیل کنیم. پس چه اتفاقی میافتد؟ این همه علمورزی و انجام برنامههای علمی و پروژههای گرانقیمت ملی و بینالمللی برای چیست؟ اگر ما حجم و ظرفیت دادههای مغز ما حتی از یک بلور نمک کمتر است، پس چگونه ادعای شناخت دنیا را خواهیم داشت؟
پاسخی که برای این پرسش و ادعا وجود دارد در اصل مفهوم علم نهفته است. علم مجموعهای از دانستنیها نیست که برای شناخت دنیا به آنها نیاز داشتیم. علم بدنه دانایی است. علم شیوههای تحلیل است.
بنابراین وقتی میخواهیم یک بلور نمک را مورد شناسایی قرار دهیم یا دنیای بزرگ مقیاس را بشناسیم لازم نیست به تعداد ستارگان و دادههای مرتبط با آن دندریت داشته باشیم. کافی است برای شناختن دنیا (بزرگ مقیاس یا کوچک مقیاس، فرقی نمیکند) قوانین و ضوابط دنیا را بشناسیم. با دانستن تعداد کمی از این قوانین میتوانیم کل دنیا را مورد شناسایی قرار دهیم.
خوشبختانه ما در دنیایی زندگی می کنیم که دارای قانون است. دنیای ما پر است از ضوابطی که همه دنیا را شکل داده است و کافی است که ما این قوانین را کشف کنیم. اگر چنین کنیم یعنی پا به حیطه علم گذاشتهایم و اگر چنین نکنیم یعنی حیطه دانش را نشانه گرفتهایم. کشف و شناسایی دنیا نیازی به دندریتهای بیشمار ندارد کافی است قوانین دنیا را کشف کنیم تا دنیا کشف شود.
روغن ماشین نخورید
| عکس/چرا نباید در پمپبنزین باموبایل حرف زد | | | <>>
اگر گفتید چرا نباید توی پمپ بنزین با موبایل حرف زد؟ به گزارش الف، من نشنیدم که توی ایران قانونی باشه در خصوص حرف نزدن با موبایل توی پمپ بنزین... ولی گویا توی کشورهای دیگه این قانون هست... حالا دلیلش : مواد لازم برای این آزمایش : اعدد ماهیتابه ، 3 قطعه ی کوچک فلزی مثل شکل ، 1ورق فویل ، 1عدد موبایل ، مقداری نفت یا بنزین اون سه قطعه ی فلزی رو به شکل L خم کنین و در ماهیتابه بذارین ورقه ی آلومینیومی (فویل) رو مچاله کنین و روی این قطعات بذارین: ![]() مقداری نفت یا بنزین روش بریزین: حالا با گوشیتون در نزدیکی ماهیتابه به یکی از دوستانتون زنگ بزنین، مهم نیست کی باشه، مهم اینه که زنگ بزنین! کمی صبور باشین، بالاخره اتفاق خواهد افتاد: آتیش: تعجب کردین؟! یادتون باشه این آزمایش رو در محلی امن انجام بدین، و دفعه ی دیگه که به پمپ بنزین رفتین، گوشیتون رو خاموش کنین بخصوص موقع پر کردن باک!!! |
در تازهترین ایده خودروهای الکتریکی بدون آلایندگی، خودرویی 2 چرخ با هدایت خودکار طراحی شده که میتواند به طور خودکار و با استفاده از حسگرها و جی.پی.اس، سفر امنی را انجام دهد و با تعویض باتریها به جای شارژ کردن، زمان توقف خودرو را کاهش دهد.
کارشناسان، خودروهای الکتریکی فاقد آلودگی را در دسته خودروهای آینده قرار میدهند و از هماکنون، طرحهای جالبی برای آنها ارایه میدهند. ای.وی 2020 هم خودرویی از این نوع است.
به گزارش اکوفرند، این خودرو که زاییده افکار یک طراح صنعتی به نام رابین لانگ است، طوری طراحی شده که حرکت در مراکز شلوغ شهری و حومه شهر را راحت میکند. لانگ معتقد است عصر آینده نیاز به خودروهای پاک و راحتی دارد که میتواند سفر کردن را در شهرهای متراکم امروزی آسانتر کند.
برای آن که تجربه سفر برای شما راحتتر و آرامشبخشتر باشد، این وسیله نقلیه خودکار است و به وسیله گروهی از حسگرها که اطلاعات مختلف را به سیستم هدایت منتقل میکنند، کنترل میشود. پردازشگرهای روی خودرو، اطلاعات کافی را برای حرکت خودرو بدون نیاز به کنترل راننده فراهم میکند.

کف این خودرو هم میتواند بهطور خودکار، ارتفاعش را پایین بیاورد تا ورود به آن راحتتر باشد و این کار را با استفاده از تغییر فشار لاستیک انجام میدهد. برای هدایت خودرو از سیستم NAV-i Driver استفاده شده که با ترکیبی از حسگرهای مستقر در اطراف خودرو و سیستم جی.پی.اس، وسیله نقلیه را بدون نیاز به راننده به طور امن هدایت میکند.
نیروی محرکه ای.وی 2020 توسط باتریهای سلولی تامین میشود که پس از خالی شدن کافی است به جای شارژ، تعویض شوند. در طراحی لانگ، ایستگاههایی برای این منظور پیشبینی شده که باتریهای شارژ شده را جایگزین باتریهای خالی شده میکنند.

ممکن است هوادارن کمتری از میلیونها نفری که جام جهانی را دنبال می کنند از ارتباط بین لباس تیمها با بازیافت بطریهای پلاستیکی از توکیو و چین تایپه چیزی شنیده باشند.
واقعیت این است که با توجه به پیشرفت تکنولوژی در این دوره آنها سبزترین یا طبیعیترین جنس لباسها در تاریخ جام جهانی را با خود به آفریقای جنوبی آورده اند. برای اولین بار شرکت نایکی که برای کره جنوبی لباس تهیه می کند مواد اولیه خود را از پلی استر بازیافت شده می گیرد که هر پیراهن مساوی با هشت بطری پلاستیکی می شود.
این شرکت اعلام کرده است: "برای تهیه لباسهای ورزشی از بطری های دورانداخته شده در ژاپن و چین تایپه استفاده شده است. آنها ذوب شدهاند تا مواد لازم برای پیراهنها به وجود آید. این روش در مقایسه با کاربرد پلی استر مصرف مواد خام را پایین می آورد و باعث صرف هزینه کمتری تا 30 درصد می شود".
بنابر اعلام این کمپانی به این ترتیب از 13 میلیون بطری پلاستیکی که نزدیک به 254 هزار کیلوگرم می شود پرهیز خواهد شد. چیزی معادل پوشاندن سطحی معادل 29 زمین فوتبال.

استفان هاوکینگ طی مقاله ای سه نظریه جالب توجه و واقع گرایانه را برای سفر در زمان ارائه کرده است که به اعتقاد وی یکی از این نظریات عملی خواهد بود
مهر: استفان هاوکینگ فیزیکدان مشهور انگلیسی که به تازگی در نشریات و برنامه های تلویزیونی در رابطه با عجایب علم فیزیک و سفر در زمان اظهار نظرهای قابل توجهی ارائه می کند به تازگی در قالب مقاله ای به بررسی شیوه های ممکن برای سفر در زمان پرداخته است که بخشی از آن در نشریه ان بی سی به این شکل منتشر شده است:
بعد چهارم
نظریه اول هاوکینگ بر این اساس مطرح شده است که باید زمان را در قالب یک بعد، مانند طول، عرض و یا ارتفاع در نظر گرفت. وی در مثالی می گوید: “در هنگام رانندگی به سوی جلو حرکت می کنید، این یک جهت است، به سمت راست یا چپ دور می زنید، این جهتی دیگر است، جهت سوم زمانی است که بر روی یک جاده کوهستانی حرکت می کنید و بعد چهارم در چنین سفری زمان است.”
هاوکینگ می گوید: “فیلمهایی با مضمون سفر در زمان معمولا ماشینهای عظیم و پر مصرفی را نشان می دهند که مسیری را در میان بعد چهارم گشوده و تونلی را در دل زمان باز می کند. مسافر زمان نیز خود را برای تجربه ای ناشناخته آماده کرده و وارد این تونل شده و آنگاه در ناکجاآبادی ظاهر می شود. شاید مفهوم کلی چنین شیوه ای کاملا بعید و کاملا متفاوت از واقعیت به نظر آید اما ایده کلی آن چندان غیر عقلانی نیست.
“در واقع قوانین فیزیک با ایده سفر در زمان از طریق درگاه هایی به نام “کرم چاله” انطباق دارند. این درگاه ها در اطراف ما پراکنده اند تنها به دلیل کوچک بودن امکان مشاهده آنها وجود ندارد. این حفره ها در گوشه های پنهان فضا و زمان خود را نمایان می کنند. هیچ چیز مسطح و جامد نیست، در صورتی که از فاصله ای بسیار نزدیک به هر جسمی نگاه کنید حفره ها و چین خوردگی هایی را می توان در آن مشاهده کرد. این یکی از اصول بنیادین فیزیک است که شامل حال زمان هم می شود.”
فوم کوانتومی و حفره های “کرم چاله”
در بخشی دیگر از این مقاله آمده است: “در کوچکترین مقیاس ممکن، حتی در ابعادی کوچکتر از مولکولها و اتمها، به موقعیتی دست خواهیم یافت که فوم کوانتومی نام دارد. این جایی است که “کرم چاله”ها در آن قرار دارند. تونلهای ریزی در میان زمان و فضا به صورت دائم در حال شکل گرفتن، ناپدید شدن و تغییر شکل دادن در این جهان کوانتمی هستند. حفره هایی که در واقع دو موقعیت و زمان جدا از هم را به یکدیگر اتصال می دهند.”
“متاسفانه این حفره ها به اندازه ای کوچکند که امکان عبور انسان از میان آن وجود ندارد اما برخی از دانشمندان معتقدند شاید امکان دستیابی به یک کرم چاله و راهی برای بزرگ کردن آن به اندازه ای که برای عبور انسانها یا فضاپیماها کافی است وجود داشته باشد.”
“از نظر تئوری تونل زمان یا یک کرم چاله به جز کمک به سفر به دیگر سیارات می تواند فواید دیگری نیز در بر داشته باشد. در صورتی که دو سر این تونل در جایی یکسان قرار داشت که میان آنها زمان و نه فاصله فیزیکی جدایی ایجاد کرده بود، یک فضاپیما می توانست در گذشته و در فاصله ای نزدیک به زمین در آن رفت و آمد داشته باشد. در این صورت شاید دایناسورها می توانستند شاهد فرود این فضاپیما در جایی از زمان باشند.”
” در نهایت شاید دانشمندان تنها سفر به آینده را پدیده ای عملی بیابند زیرا قوانین طبیعت سفر به گذشته را غیر ممکن ساخته است از این رو است که رابطه علت و معلولی پا برجا است. برای مثال اگر می توانستید در زمان سفر کرده و به گذشته بازگردید و با انجام کاری از تولد خود در گذشته جلوگیری کنید، چگونه می توانستید در آینده حضور داشته باشید و در زمان سفر کنید؟”
رودی جاری به نام زمان
به گزارش مهر، هاوکینگ بر این باور است بازخورد تابشی می تواند هر کرم چاله ای که دانشمندان تلاش دارند آن را برای قابل استفاده شدن بزرگتر سازند را نابود کرده و آنها را برای سفر واقعی بی مصرف کند. راه دیگر پیشنهادی وی از این قرار است:
” زمان مانند یک رود در جریان است و اینگونه به نظر می رسد هر کدام از ما در میان این جریان در حرکتیم، اما از دیدگاهی دیگر می توان گفت زمان در مکانهای مختلف سرعت جریان متفاوتی دارد و این کلید اصلی سفر به آینده است.
اینشتین برای اولین بار این ایده را که مکانهایی وجود دارند که در آنها سرعت زمان کاهش یا افزایش پیدا می کند، در حدود صد سال پیش مطرح کرد، وی کاملا درست فکر می کرده است. اثبات آن نیز در سیستم ردیابی ماهواره ای زمین یا GPS است که آشکار می کند زمان در فضا از سرعت بالاتری برخوردار است و می توان از این اصل برای سفر به آینده استفاده کرد.”
سیاهچاله ها و سفر با سرعت نور
هاوکینگ کلید اصلی سفر در زمان را سیاهچاله ها می داند. اجرامی به شدت جرمگین که حتی نور نیز نمی تواند از دام گرانشی آنها بگریزد. به گزارش مهر وی می گوید: “سیاهچاله تاثیر قابل توجهی بر روی زمان دارد و می تواند سرعت آن را بیشتر از هر چیز دیگری در کهکشان کاهش دهد.
این همان ویژگی است که سیاهچاله ها را به ماشینهای واقعی زمان تبدیل می کند. بر این اساس می توان تصور کرد که فضاپیمایی در مرکز کهکشان راه شیری در اطراف سیاهچاله ای بزرگ در فاصله ای برابر ۲۶ هزار سال نوری در گردش باشد. از زمین این فضاپیما در هر ۱۶ دقیقه یک دور را کامل خواهد کرد. اما برای سرنشینان این فضاپیما زمان به کندی در حرکت بوده و برای هر ۱۶ دقیقه ای که بر روی زمین سپری می شود، این افراد تنها ۸ دقیقه از زندگی خود را پشت سر می گذارند. به این شکل ۱۰ سال زمینی سفر در این فضاپیما برای آنها در واقع پنج سال خواهد بود.
این سناریو با اصل سفر در میان کرم چاله ها در تناقض نیست اما ایده ای کاملا غیر عملی است. اما از نظر هاوکینگ احتمالات عملی دیگری نیز وجود دارد: سفر با سرعت بسیار بالا.
وی می گوید: “این امکان به یکی دیگر از حقایق جهان هستی بستگی دارد. محدودیت سرعت کیهانی که برابر ۲۹۹ هزار و ۳۳۷ کیلومتر بر ثانیه است یعنی سرعت نور. هیچ چیز توانایی شکستن این رکورد را ندارد و این محدودیت یکی از بهترین اصول به اثبات رسیده علمی است. اما چه باور داشته باشید چه نداشته باشید، سفر در سرعتی نزدیک به سرعت نور می تواند شما را به آینده ببرد. زیرا سفر در این سرعت به معنی هفت بار چرخش کامل مدار زمین در ثانیه است. در این لحظه است که واقعه ای غیر عادی رخ داده و سرعت زمان برای مسافران این سفر سریع السیر نسبت به زمان بقیه جهان به شدت کاهش پیدا کرده و در واقع همه چیز برای این مسافران به کندی سپری خواهد شد.”
مقابله با سرعت نور
“این رویداد باید به منظور محافظت از محدودیت سرعت کیهانی رخ دهد. تصور کنید کودکی در حال دویدن بر روی فضاپیمایی است که با سرعتی نزدیک به سرعت نور در حرکت است آیا این کودک با حرکت رو به جلوی خود به سادگی در حال شکستن محدودیت سرعت کیهانی نیست؟ پاسخ این سوال “نه” است زیرا قوانین طبیعت با آرام کردن سرعت مسافران این سفر از شکسته شدن قانون محدودیت سرعت جلوگیری خواهد کرد و به این شکل این کودک قادر نخواهد بود به اندازه ای سریع بدود تا بتواند محدودیت سرعت کیهانی را بشکند. زمان همیشه برای محافظت از محدودیت سرعت سرعت خود را کاهش خواهد داد.”
به گزارش مهر، هاوکینگ می گوید: “این ماهیت چگونگی ممکن بودن سفر به آینده است. تصور کنید فضاپیما ایستگاه خود را در اول ژانویه ۲۰۵۰ میلادی ترک کند و به مدت ۱۰ سال در مدار زمین به حرکت سریع خود ادامه دهد و سرانجام در اول ژانویه سال ۲۱۵۰ متوقف شود. در این مدت زمانی مسافران این فضاپیما تنها یک هفته سفر کرده اند زیرا زمان درون فضاپیما به شدت به کندی سپری شده است و تصور کنید زمان بازگشت به زمین با چه جهان متفاوتی مواجه خواهند شد، در واقع در عرض یک هفته این افراد به ۱۰۰ سال بعد سفر کرده اند.”
“در حال حاضر سریع ترین جنبشها در تونل بزرگ شتاب دهنده ذره ای سرن صورت می گیرد. زمانی که این شتاب دهنده آغاز به کار می کند شتاب در کسری از ثانیه از صفر به ۹۶ هزار و ۵۶۰ کیلومتر بر ساعت می رسد و با افزایش نیرو سرعت ذرات نیز افزایش پیدا خواهد کرد تا زمانی که ذرات ۱۱ هزار بار در ثانیه مسیر تونل را طی کرده و باز می گردند، سرعتی که نزدیک به سرعت نور است.
در واقع این ذرات می توانند به ۹۹٫۹۹ درصد از سرعت نور دست پیدا کنند که در این صورت سفر در زمان را آغاز خواهند کرد. ما این واقعیت را با کمک ذرات عجیبی به نام “پیمسون ها” دریافته ایم زیرا طول عمر این ذرات به شدت کوتاه و در حدود ۲۵ بیلیونیوم از ثانیه است اما زمانی که شتاب و سرعت آنها به این حد دست پیدا می کند، طول عمر آنها نیز ۳۰ بار بیشتر می شود.
” برای اعمال چنین شتاب و سرعتی برای انسان باید در فضا بود. این در حالی است که سریعترین سفر فضایی انسانها سفر آپولو ۱۰ با سرعت ۴۰ هزار و ۲۳۳ کیلومتر بر ساعت بوده است. برای سفر به زمان باید با سرعتی ۱۰ برابر این سرعت در فضا حرکت کرد
و برای عملی شدن آن به فضاپیمایی بسیار بزرگتر نیاز خواهد بود تا بتوان با کمک آن مقادیر زیادی سوخت برای تامین انرژی مورد نیاز چنین سرعتی حمل شود. ما در تئوری تنها می توانیم در طول عمر خود یکبار به سفری بسیار دوردست برویم، سفری کوتاه به مرز کهکشان راه شیری به تنهایی به ۸۰ سال زمان نیاز خواهد داشت.......
هفته نامه نیچر در اولین شماره خود در سال ۲۰۱۰ به پیش بینی خبرهایی پرداخته که ممکن است در سال پیش رو از دنیای پژوهش به گوش برسد
سال ۲۰۱۰ / ۱۳۸۹ آبستن رویدادهای علمی هیجانانگیزی است که مدتها است در انتظار آنها به سر میبریم. از مهمترین این رویدادها میتوان به توقف انقراض گونههای در خطر و آشکار شدن اسرار آغاز عالم اشاره کرد.
توقف انقراض گونهها
سازمان ملل متحد، سال ۲۰۱۰ را به عنوان سال بینالمللی تنوع زیستی نام نهاده و امیدوار است تا در راستای تلاشهایی که اکتبر ۲۰۱۰ / مهر ۱۳۸۹ در ناگویای ژاپن به اوج خود میرسد، بتواند استراتژیهایی را برای جلوگیری از کاهش تنوع زیستی تدوین کند؛ این کار احتمالا با تعیین راههایی برای تلاش برای متوقف کردن این روند تا سال ۲۰۵۰ انجام خواهد شد.
نیاز به ایدههای جدید برای مقابله با انقراض گونههای زیستی بهشدت احساس میشود، چرا که امسال ۱۲۰ کشور عضو نخواهند توانست به هدفی که در سال ۲۰۰۲ / ۱۳۸۱ و در راستای رسیدن به یک «کاهش چشمگیر» در کاهش تنوع ژنتیکی، وضع شده بود، دست یابند.
لانک به سر منشاء جهان چشم خواهد دوخت
اولین تصاویر با جزئیات دقیق از تابش ریزموج زمینه کیهانی که توسط فضاپیمای پلانک (ارسالی توسط سازمان فضایی اروپا) به زمین ارسال خواهد شد، شاید بتواند نظریههای موجود در مورد منشاء و ساختار روزهای آغازین جهان را تغییر دهد. اما نتایج کامل این ماموریت، تا سال ۲۰۱۲ / ۱۳۹۱ به طور رسمی منتشر نخواهند شد.
زندگی، آنگونه که ما نمیشناسیم!
قطعا در سال جاری چهره پیشروی ژنوم، کریگ ونتر و گروهش اعلام خواهند کرد که توانستهاند یک ژنوم مصنوعی ساخته شده در آزمایشگاه را در داخل یک سلول باکتریایی زنده قرار دهند تا برای اولین بار، چیزی را که میتوان از آن به عنوان حیات مصنوعی یاد کرد، خلق کنند.
سیلی از ژنومها
ژنوم تکمیل شده نئاندرتال و ژنومهای نخستینیان باقیمانده، نشاندهنده یک سال دیگر از تعیین دی.ان.ای است که هر روز ارزانتر میشود. در ادامه تصویرهای فراگیر سال گذشته از ژنوم سرطان، تعیین توالی با اهداف درمانی، به تمرکز بر روی دلایل بیماریهای خاص، و همچنین شناسایی متغیرهای ژنتیک انسانی ادامه خواهد داد.
یک ماشین زمان برای قطب جنوب
شاید یک هسته یخی از قطب جنوب بتواند به تولید گزارش سالانه آبوهوایی زمین منجر شود؛ مشابه آن دادههایی که دانشمندان هماکنون در نیمکره شمالی، از یخهای گرینلند به دست میآورند.
پروژه هسته یخی قطعههای صفحه یخی غرب قطب جنوب، در حال حاضر در آخرین مراحل رسیدن به یک گزارش آبوهوایی از محدودهای به طول ۳٫۴ کیلومتر قرار دارد که وضعیت آبوهوایی ۴۰ هزار سال گذشته را با اطلاعات کافی برای مقایسه نحوه گرمایش، و یا سرمایش نیمکره جنوبی و نیمکره شمالی در ارتباط با دیگری به دست میدهد.
مکزیکوسیتی: کپنهاگ جدید
مکزیکوسیتی میتواند آغاز مرحله اساسی بعدی گفتگوهای سیاستگذاریهای آبوهوایی باشد، که از نوامبر گذشته / آبان ۱۳۸۸ آغاز شد و شاید هم درنهایت بتواند به توافقی رسمی برای جایگزینی پیمان کیوتو در تغییرات آبوهوایی دست یابد.
ولی پیش از آن، توجهها بر روی کارهایی متمرکز خواهد بود که هر کشور باید انجام دهد تا به تعهدات خود عمل کند؛ همچنین وضع قوانین آبوهوایی در ایالات متحده و تدوین استانداردهای بینالمللی برای رصد انتشار گازهای گلخانهای و ارزیابی کاهشهای وعده داده شده در انتشار نیز از اهمیت بالایی برخوردار است.
دنیاهای زمینمانند در جاهای دیگر
نظر به اینکه جستجوگران سیارات، مشتاقانه در انتظار کشف یک سیاره زمین مانند، در یک منطقه قابل زیست در اطراف یک ستاره شبیه به خورشید به سر میبرند، شاید آنها بتوانند در سال جاری و با یک هدف سادهتر به این هدف برسند: یک سیاره بالقوه قابل زیست که به دور یک ستاره کوتوله سرخ دوران میکند. تلسکوپ کپلر ناسا به تازگی چندین سیاره جدید را کشف کرده که تا پیش از این کسی خبر از وجود آنها نداشت.
امید برای پیشگیری از اچ.آی.وی
انتظار میرود که در اوایل سال جاری، اولین ازمایش کلینیکی برای استفاده از یک ژل در بردارنده داروهای آنتی رتروویروس، نتایج اولیه خود را منتشر کند؛ چندین آزمایش بزرگ برای میکروبکشهای دیگر تاکنون انجام شدهاند که نتوانستهاند در جلوگیری از اچ.آی.وی به موفقیتی برسند. همچنین نتایج اولیه آزمایشهایی که معطوف به “پیشگیری قبل از در معرض قرار گرفتن” هستند، و مدتها همه در انتظار آنها بودند، منتشر خواهند شد؛ آزمایشهایی که ناظر بر مصرف داروهای ضد اچ.آی.وی پیش از رفتارهای پرخظر جنسی هستند.
باز نویسی سلولها ایمنتر میشود
احتمالا سلولهای بنیادین القایی از سلولهای بالغ وبا استفاده از مولکولهای کوچک ساخته خواهند شد؛ و خطر تومورها را که در اثر افزودن اجزای ژنتیک به یک سلول به وجود میآیند، کاهش خواهند داد. خط سیرهای ایمنتر و کارامدتر باز برنامهریزی سلولها میتواند به اولین کاربریهای درمانی این حوزه منتهی شود.
استفاده کلینیکی از سلولهای بنیادی جنینی
بالاخره اولین آزمایشهای بالینی برای درمانهای دربرگیرنده سلولهای بنیادین جنینی انسانی یا hESC در سال جاری انجام خواهد شد. شرکت زیست فناوری Geron، از منلوپارک کالیفرنیا، در نظر دارد آزمایشهایی را که در نتیجه محدودیتهای قانونی پیشین متوقف شده بودند، برای یک درمان مبتنی بر اچ.ای.اس.سی برای بیماران مبتلا به آسیبهای نخاعی دوباره آغاز کنند.
یک تقارن کامل
شاید شواهد ابرتقارن (نظریهای که بیان میدارد هر ذره بنیادین شناخته شده، یک شریک ناشناخته بسیار سنگین دارد) مهمترین و تکان دهندهترین کشفی باشد که از برخورد دهنده بزرگ هادرون در سرن (آزمایشگاه فیزیک هستهای اروپا) انتظار میرود. این کشف شاید حتی از بوزون هیگز که همه در انتظار آن هستند هم عجیبتر باشد. بوزون هیگز، ذرهای بنیادین است که واسط تبدیل انرژی به جرم است و تاکنون مشاهده نشده است.
اثرات کوانتومی بزرگ میشوند
بهزودی میشود دید که اجسام جامد در آزمایشگاههای فیزیک وارد یک سوپرپوزیشن از چندین حالت میشوند؛ (مدل واقعی گربه افسانهای شرودینگر که در آن واحد هم زنده است و هم مرده). این اثر که توسط مکانیک کوانتوم پیشبینی شده، پیش از این در موادی که در ابعاد یونی دیده شده بود، ولی شاید در سال جاری بتواند در ابعاد بزرگمقیاس هم دیده شود.
سفرهای فضایی فراسوی مرزها
در میان پرتابهای برنامهریزی شده امسال، پرتاب فضاپیمای ژاپنی آکاتسوکی به مدار سیاره ناهید و دومین کاوشگر چینی سطح ماه، چانگای ۲ قرار دارد. و از آنجا که ناسا در نظر دارد جهت جدیدی برای برنامه پروازهای فضایی خود انتخاب کند، (تصمیمی که در اوایل سال ۲۰۱۰ اتخاذ خواهد شد)، برنامه ماموریتهای فضایی شاتل آخرین پروازهای خود را در سال جاری انجام خواهد داد.
پروازهایی که شامل پرتاب طیفسنج آلفا مگنتیک در ماه جولای / تیر هم میشوند که ابزاری برای بررسی پرتوهای کیهانی به منظور یافتن شواهدی از وجود پادماده و ماده تاریک است.
اشعه ایکس با تمرکز بالای لیزری
شاید لیزرهای پرتوی ایکس بدون الکترون که پالسهای کوتاهی از نور مرتبط با اشعه ایکس را تولید میکنند، بتوانند برتری خود را نسبت به دیگر دستگاههای سینکروترون (دستگاه تقویت ذرات باردار الکترونی) مورد استفاده در تصویربرداری، اثبات کنند.
آنها باید تولید تصاویری از تک مولکولهای زیستی را بدون کریستالیزه کردن آنها، برای پژوهشگران ممکن سازند، و فیلمهای پر از جزئیاتی را از رخدادهای مولکولی مانند تا شدن یک پروتئین خلق کنند. این دادهها از اولین تشکیلات مجهز به این امکانات نشات میگیرد که در آزمایشگاه شتاب دهنده ملی SLAC دانشگاه استنفورد قرار دارد.
محاسبات آبوهوایی داغتر میشود
هر روز انتظار مدلهای آبوهوایی واقعیتری را از تعداد زیادی از ابر کامپیوترها که به تازگی به کار گرفته شدهاند، داشته باشید؛ ابر کامپیوترهایی که شامل شبیهساز زمین۲ در یوکوهامای ژاپن و بلیزارد در هامبورگ آلمان میشوند.
این ابرکامپیوترها که در زمره ۴۰ کامپیوتر قدرتمند زمین قرار دارند، در دو مورد از بزرگترین عدم قطعیتهای شیبهسازیهای فعلی نسبت به مدلهای کنونی پیشرفت خواهند داشت: حل چرخههای محلی جریان آب در چرخههای اقیانوسی و تهیه پیشبینیهای دراز مدت از رفتار ابرها. بلیزارد همچنین چرخه کربن زمین را هم در مدلهای آبوهوایی خود وارد خواهد کرد
دریاچه های قیری یعنی نزدیکترین و شبیه ترین گزینه ها به دریاهای زحلی قمر تایتان بر روی زمین منزلگاه حیاتهای میکروبی بیگانه ای هستند که امید یافتن نمونه هایی مشابه بر روی قمر زحل را نیز افزایش می دهند.
چنین یافته هایی نه تنها قادر خواهند بود به جستجو برای یافتن حیات بیگانگان در منظومه خورشیدی کمک کنند بلکه می توانند دیدگاه هایی جدید را در رابطه با تکامل حیات بر روی سیاره زمین در اختیار دانشمندان قرار دهند.
بزرگترین دریاچه قیر جهان دریاچه Pitch در جزیره کارائیب در ترینیداد است که وسعتی برابر 461 هزار و 343 مترمربع داشته و مملو از قیر داغ، دی اکسید کربن و گازهای هیدروکربنی است که ظاهر آن را برای حیات غیرممکن می سازد.
با این همه اکنون دانشمندان دریافته اند هر گرم از ماده لزج و داغ این دریاچه می تواند منزلگاه 10 میلیون میکروب از قبیل باکتری ها و دیگر ارگانیزمهای تک سلولی مشهور به Archaea باشد. این گونه از حیات که در حرارتی میان 90 تا 132 درجه فارنهایت در حال سپری کردن زندگی است از هیدروکربنها تغذیه می کند و به جای تنفس اکسیژن از فلزهایی مانند آهن یا منگنز برای تنفس کردن کمک می گیرد.
دانشمندان 6 نمونه از این نوع حیاتها را از این دریاچه جمع آوری کرده و دریافتند هر یک از این نمونه ها حاوی تعداد زیادی از میکروبها است. بیشتر این باکتری ها با باکتریهایی که در ته نشستهای متانی یا نفتی یافت شده اند در ارتباطند. با این حال برخی این باکتری ها به اندازه ای از نمونه های شناخته شده فاصله دارند که نسل جدیدی از موجودات زنده را یادآور می شوند.
مقادیر آب موجود در قیر بسیار پایین است. مقداری که در آستانه یا پایین تر از حد آستانه حیات بر روی زمین به شمار می رود. از این رو حیاتی که دانشمندان در دانشگاه بریتیش کلمبیا موفق به یافتن آن شده اند می تواند بسته هایی مملو از آب باشند که با لایه ای از قیر احاطه شده اند.
جدا از محیط بسیار سردی که بر قمر تایتان حاکم است، شرایط محیطی این قمر با دریاچه Pitch شباهت بسیار زیادی داشته و در واقع نزدیکترین موقعیت مشابه تایتان بر روی زمین به شمار می رود. از این رو یافتن طیفی از میکروبها در این دریاچه امکان یافتن حیات بر روی دریاهای هیدروکربنی تایتان را افزایش می دهد زیرا امکان گرم شدن برخی از این دریاها از لایه های درونی قمر و دریافت انرژی مورد نیاز برای بهبود یافتن امکان شکل گیری حیات در آنها به وجود خواهد آمد.
به گفته دانشمندان پیش بینی وجود حیات در قمر تایتان بسیار هیجان انگیز است زیرا در صورتی که بتوان نمونه هایی زنده را در این قمر کشف کرد احتمال اینکه منشا آنها نسبت به دیگر موجودات کاملا متفاوت باشد بالا است از این رو چنین نمونه هایی قادر خواهند بود اطلاعات بسیار ارزشمندی را از تنوع زیستی در اختیار دانشمندان قرار داده و شانس یافتن حیات در خارج از منظومه خورشیدی را افزایش دهد.
بر اساس گزارش ایندیپندنت، مطالعات بیشتر می تواند ساختار ژنتیکی که این میکروبها با کمک آنها قادر به ادامه حیات در چنین شرایط دشواری هستند را آشکار سازد و در عین حال نشانه هایی جدید از حیات است
زنبورها جهان را پنج بار سریعتر از انسان می بینند | |
| دانشمندان دانشگاه لندن طی تحقیقاتی جدید توانسته اند پرده از توانایی دیگری از زنبورها بردارند که بر اساس آن این حشرات سودمند، جهان را با سرعتی پنج برابر بیشتر از انسان مشاهده می کنند. | |
به گزارش خبرگزاری مهر، این توانایی می تواند زنبورهای عسل را به جاندارانی تبدیل کند که قادرند سریعتر از همه جانداران، جهان را به شکل رنگی مشاهده کند. توانایی که با فراهم آوردن امکان ردیابی دشتها و علفزارهایی که در تاریکی قرار گرفته اند شانس یافتن غذا را برای زنبورها افزایش خواهد داد. قدرت مشاهده اطراف در سرعت بالا در حشره هایی که با سرعت پرواز می کنند امری رایج است زیرا به این شکل می توانند به راحتی از شکارچیان خود فرار کرده و حین پرواز با یکدیگر ارتباط برقرار کنند. با این حال تا به حال مشخص نبود آیا سرعت بالای پرواز زنبورها بر روی دید قدرتمند و تمام رنگی آنها تاثیر دارد یا خیر. تحقیقات اخیر توانسته است اطلاعات جدیدی را در رابطه با این موضوع آشکار کند، دانشمندان بر اساس یافته های خود اعلام کردند سرعت دید این حشرات در کندترین حالت نیز دو برابر دید انسان است. شاهد این فرایند نیز در زندگی روزانه انسانها بارها تجربه شده است. انسانها قادر نیستند به راحتی مسیر پرواز یک حشره که با سرعت در حال پرواز است را دنبال کنند اما حشرات خود می توانند مسیر حرکت یکدیگر را به خوبی دنبال کنند. به گفته دانشمندان سرعت دید در جانداران به سرعت عملکرد سلولهای ردیاب نور در چشمهای جاندار بستگی دارد. به بیانی دیگر هر چه این سلولها با سرعت بالاتری تصویر بخشی از جهان را به ثبت رسانده و آن را به مغز انتقال دهند، سرعت دید جاندار نیز افزایش پیدا خواهد کرد. بر اساس گزارش زی نیوز، زنبورهای عسل از قدرت بینایی رنگی خود به شیوه های مختلفی استفاده می کنند. این حشرات اولین جاندارانی هستند که رنگی بودن قدرت دید آنها به اثبات رسیده و از آن زمان تا به حال زنبورها نشان داده اند از این توانایی خود به خوبی استفاده می کنند. ردیابی نورهای ضعیف و منطقه های تاریک، شناسایی اشکالی مانند ورودی کندو و مهمتر از همه توانایی شناسایی رنگ گلهایی که شهد دارند از قابلیتهایی است که دید رنگی زنبورها به آنها بخشیده است. |